مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضوی مجله ترویجی زعفران و گیاهان داوریی 2645-5897 6 1 2026 05 22 ترکیب یافته‌های اقتصادی و اجتماعی زعفران 53 58 135969 FA محمد مظهری ویلا 10 Journal Article 2026 05 23 زعفران به‌عنوان یکی از ارز‌آورترین محصولات کشاورزی ایران، نقشی مهم در درآمد خانوارهای روستایی و حفظ اشتغال مناطق کم‌آب دارد. با این حال، پراکندگی پژوهش‌ها و تفاوت در نتایج آن‌ها باعث شده سیاست‌گذاران و کشاورزان به تصویر دقیق و یکپارچه‌ای از وضعیت اقتصادی–اجتماعی این محصول دسترسی نداشته باشند. فراترکیب یا تلفیق نظام‌مند یافته‌های پژوهشی، روشی است که می‌تواند این مشکل را برطرف کند. در این مقاله، اقدام به استخراج و ترکیب یافته‌های گزارشات و مقالات علمی منتشر شده در حوزه اقتصادی و اجتماعی زعفران طی بیست و پنج سال گذشته شده است. نتایج ترکیب یافته‌های پژوهش‌های انجام‌شده در حوزه مطالعات اقتصادی- اجتماعی زعفران نشان می‌دهد نتایج نشان می‌دهد که در بعد اقتصادی، زعفران از ظرفیت بالایی برای ایجاد درآمد، افزایش ارزش افزوده و توسعه صادرات برخوردار است. مطالعات بررسی‌شده نشان می‌دهند که سودآوری این محصول در مقایسه با بسیاری از محصولات زراعی بیشتر است، اما این مزیت تحت تأثیر عواملی چون نوسانات قیمت، افزایش هزینه‌های تولید، ضعف در بسته‌بندی و فرآوری، نبود نظام بازاریابی کارآمد و وابستگی به صادرات خام قرار دارد.در بعد اجتماعی، نتایج نشان می‌دهد که زعفران نقش مهمی در ایجاد اشتغال فصلی و پایدار، به‌ویژه برای زنان و اعضای خانوارهای روستایی، ایفا می‌کند. همچنین توسعه کشت زعفران می‌تواند به تثبیت جمعیت در روستاها، کاهش مهاجرت، تقویت حس تعلق به فعالیت‌های محلی و ارتقای سرمایه اجتماعی کمک کند https://se.areeo.ac.ir/article_135969_0bd0346e8c05f7bea5b2e96455adba0e.pdf