مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضویمجله ترویجی زعفران و گیاهان داوریی2645-58975220251222معرفی مگس بنه زعفران (Merodon cf. robustus) به عنوان عامل خسارتزای جدید مزارع زعفران برای اولین بار در ایران71134926FAمحمدناطق گلستانبخش تحقیقات گیاهپزشکی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضوی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مشهد، ایرانالههطاهریبخش تحقیقات گیاهپزشکی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان خراسانرضوی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مشهد،منیژهکلالی نیادانشآموخته کارشناسی ارشد دانشگاه صنعتی شاهرود، ایرانابراهیمگیلاسیانمؤسسه تحقیقات گیاهپزشکی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایرانغلامرضاگل محمدیموسسه تحقیقات گیاه پزشکی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران.Journal Article20251214زعفران با نام علمی Crocus sativus L. یکی از ارزشمندترین محصولات صادراتی و بومی ایران است. از مهمترین چالشهای تولید زعفران، هجوم آفات، بیماریها و علفهای هرز است که با گسترش سطح زیر کشت و تغییر اقلیم، خسارات کمی و کیفی آنها رو به افزایش است. سال 1403 لاروهای مگس فعال داخل بنههای زعفران، از مناطق مختلف مزارع پایین رخ بخش کدکن شهرستان تربتحیدریه، استان خراسانرضوی جمعآوری شد. برای لاروها شرایط نیمهصحرایی و مشابه محیط بیرون فراهم شد. فروردین 1404 حشرات کامل از شفیرهها خارج شده و پس از بررسیهای مقدماتی تاکسونومیک و مولکولی با نام علمی <em>Merodon cf. robustus</em> (Syrphidae: Diptera) شناسایی شد. بر این اساس این نخستین گزارش از خسارت این جنس بر بنه زعفران در سطح جهان به شمار میآید. تحقیقات مقدماتی انجام شده نشان داد که این آفت دارای یک نسل در سال بوده و زمستان را به صورت لارو کامل سپری میکند. در سال 1404 نمونههای لارو این آفت از مزارع زعفران استانهای خراسانرضوی (شهرستانهای تربتحیدریه، نیشابور، فیروزه، زبرخان و قوچان)، خراسانشمالی (شهرستان فاروج) و همدان (شهرستان بهار) جمعآوری و گزارش خسارت آنها روی بنه زعفران ثبت شد. با توجه به اهمیت محصول زعفران در ایران، مطالعات تکمیلی در زمینه زیستشناسی، بررسی ریختشناسی افراد نر و تکمیل شناسایی تاکسونومیک و مولکولی این گونه و نیز راهکارهای مدیریت آن در حال انجام میباشد.https://se.areeo.ac.ir/article_134926_0686b810ced17dcc0f238f56d009d49f.pdfمرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضویمجله ترویجی زعفران و گیاهان داوریی2645-58975220251222بستهبندی زیستتخریبپذیر فعال از پسماند بنه زعفران و کربوکسیمتیلسلولز ذرت؛ راهکاری نو برای ارزشافزوده و حفاظت از محیطزیست815135135FAپروینشرایعیعضو هیأت علمی مرکز تحقیقات وآموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضویراضیهنیازمنداستاد گروه علوم و صنایع غذایی، موسسه پژوهشی علوم و صنایع غذاییسودابهعین افشارعضو هیات علمی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضویJournal Article20250815هر سال، هزاران تُن پلاستیک یکبارمصرف وارد محیطزیست میشود و قرنها طول میکشد تا بهطور کامل تجزیه گردد. در همین زمان، مزارع زعفران و ذرت کشور مقادیر زیادی پسماند تولید میکنند که یا بلااستفاده رها میشوند یا با روشهایی دفع میگردند که به طبیعت آسیب میزنند. این پژوهش نشان میدهد که همین پسماندها میتوانند به مادهای نوین برای بستهبندی مواد غذایی تبدیل شوند؛ موادی که پس از مصرف بهطور طبیعی تجزیه میشوند و در عین حال از ویژگیهایی چون استحکام بالا، مقاومت در برابر نفوذ آب، و خاصیت آنتیاکسیدانی و ضدقارچی برخوردارند. با ترکیب نشاسته بنه زعفران، کربوکسیمتیلسلولز حاصل از ذرت و افزودنیهای طبیعی مانند لیگنین و عصاره اتانولی زعفران، فیلمهایی تولید شد که توانستند رشد قارچ را مهار کرده و ماندگاری محصولاتی همچون مغز پسته را افزایش دهند. این رویکرد نمونهای موفق از تبدیل ضایعات کشاورزی به محصولی ارزشمند است که هم برای کشاورزان سودآور بوده و هم به نفع محیطزیست و سلامت مصرفکننده عمل میکند.https://se.areeo.ac.ir/article_135135_6f6f2f0ea71b0ec432f31259c9a683dc.pdfمرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضویمجله ترویجی زعفران و گیاهان داوریی2645-58975220251222بررسی اثر آرایشهای مختلف کاشت بر خصوصیات مورفولوژیک، عملکرد و اسانس گیاه بالنگو در شرایط مزرعه2716135263FAسیدفاضلفاضلی کاخکیمرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضویناصربیک زادهمرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضویرضایاریمرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضویJournal Article20251005به منظور بررسی تاثیر تراکمهای مختلف کاشت بر روی خصوصیات مورفولوژیک و عملکرد کمی و اسانس گیاه دارویی بالنگو آزمایشی به صورت طرح بلوکهای کامل تصادفی در سه تکرار در شرایط مزرعه اجرا شد. تیمارهای آزمایشی شامل تراکمهای مختلف 30، 40 و 50 بوته در مترمربع بود. نتایج نشان داد بیشترین مقدار درجه روز رشد در مرحله رسیدگی محصول و به مقدار 394 درجه روز را کسب کرد. روند نمودار درجه روز رشد تجمعی با تعداد روز تجمعی در هر یک از مراحل فنولوژیک همبستگی داشت. بیشترین ارتفاع از تراکم 30 بوته در مترمربع حاصل شد. بیشترین مقدار زیست توده تر و خشک از تیمار 30 بوته در مترمربع و کمترین مقدار زیست توده تر و خشک نیز از تیمار تراکم 50 بوته در مترمربع حاصل شد. بیشترین عملکرد بذر از تراکم 30 بوته در مترمربع حاصل شد و نسبت به تراکم های 40 و 50 بوته در مترمربع به ترتیب حدود 34 و 55 درصد دانه بیشتری در هکتار به دست آمد. در خصوص عملکرد روغن در هکتار هم همین روند مشاهده شد به طوری که مقدار عملکرد روغن بین 7 تا 44 لیتر در هکتار قرار داشت. بیشترین مقدار اسانس از تیمار 30 بوته در مترمربع و کمترین مقدار آن نیز از تیمار 50 بوته در مترمربع حاصل شد. به طور کلی تراکم 30 بوته در مترمربع به دلیل بهرهگیری موثرتر از منابع تولید، تاثیر بیشتری بر رشد و نمو و عملکرد کمی و کیفی گیاه بالنگو داشته است.https://se.areeo.ac.ir/article_135263_557b7261dccd2519521a80311c41fa65.pdfمرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضویمجله ترویجی زعفران و گیاهان داوریی2645-58975220251222مقایسه عملکرد دانه و برخی صفات زراعی لاینهای منتخب زیره سبز در شرایط کشاورزان (شهرستان گنبد)3728135266FAمحمد تقیفیض بخشدانشیار بخش تحقیقات زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان گلستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی،حمیدرضافناییاستاد موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران.عفتپرآورکارشناس تحقیقات زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان گلستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی،آرازقلیچ معارفیکارشناس تحقیقات زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان گلستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی،شهزادزمانیکارشناس تحقیقات زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان گلستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی،Journal Article20250917در این بررسی 5 لاین منتخب ( بهبود بافته) زیره سبز از میان پروژه تحقیقاتی احیاء و ارزیابی نمونههای ژنتیکی زیره سبز، انتخاب شدند به همراه شاهد محلی در قالب پروژه ترویجی در شرایط کشاورز و زمستان سال زراعی 1404-1403 کشت و مورد ارزیابی و مقایسه قرار گرفت. کشت بصورت دیم در 20 بهمن ماه 1403 در سطح معادل1000 متر مربع با فاصله ردیف 25 سانتیمتر انجام شد. در مراحل مختلف رشد ثبت و ارزیابی صفات مهم زراعی وضعیت تعداد شاخه، تعداد چتر در بوته، تعداد چترک در چتر، ارتفاع بوته، عملکرد دانه، وزن هزار دانه، بیوماس و شاخص برداشت ... صورت گرفت. نتایج نشان داد که بین تودههای مورد بررسی از نظر صفات مورد بررسی اختلاف معنیدار آماری وجود داشت. همچنین در شهرستان گنبد لاین TN-82-172 در مراحل اولیه دارای رشد مطلوبی بود و رشد رویشی مناسبی داشت (دارای بیشترین بیوماس) ولی بدلیل دیررسی نسبت به سایر لاینها (حدود 15 روز) و مصادف شدن با میانگین حداکثر دما در خردادماه (3/35 سانتیگراد) عملکرد دانه آن نسبت به سایر لاینها کاهش یافت. بنابراین با توجه به اقلیم منطقه گنبد کشت لاینهای TN-82-29 وTN-82-21 با عملکرد دانه به ترتیب با به ترتیب به میزان 4/65 و 8/66 گرم در هر مترمربع که قبل از فرارسیدن دماهای بالا دوره زایشی را کامل نموده و در این شرایط عملکرد دانه بالاتری نسبت به شاهد و سایر لاینهای مورد بررسی را دارند توصیه میگردد.https://se.areeo.ac.ir/article_135266_e9d684405ecb442a5a675fa7f6753fe2.pdfمرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضویمجله ترویجی زعفران و گیاهان داوریی2645-58975220251222بررسی رفتار انحصاری در بازار داخلی زعفران ایران4438135267FAنجم الدینمنصوریانعضوهیات علمی بخش تحقیقات اقتصادی ،اجتماعی ،مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضویJournal Article20251217برنامهریزیها و سیاستهای اقتصادی و تولیدی در بازار هر محصولی از جمله زعفران به درجه، شدت و نوع انحصار دربازار آن محصول بستگی داشته و آگاهی دقیق از ساختار بازار، در برنامهریزی آینده آن نقش موثری داشته و باعث استفاده کاراتر ازابزارهای بازار مانند تشکل های صنفی ، بورس وتعاونیها گردد. در این مطالعه ، ساختار انحصار در بازار داخلی زعفران در سال 1402 مورد بررسی قرار گرفت و دادهها بصورت پیمایشی و تکمیل پرسشنامه ، از تجار زعفران (تجارمحلی- عمده فروشان و صادرکنندگان) از استان های خراسانرضوی و جنوبی دریافت شد. نتایج مطالعه نشان داد کشش انحصار کمتر از 0.5 بوده و بیانگر شدت کم شرایط انحصاری در سطح خریداران محلی وعمدهفروشان و وجود انحصار خرید در سطح تجاربزرگ و صادرکنندگان است. همچنین در فروش زعفران برای هرسه عامل بازار شاخص انحصار کمتر از 0.5 برآورد گردید و بیانگر آن است که شدت انحصار در فروش زعفران کمتر از شدت آن در خرید می باشد. پیشنهاد میشود برای کاهش شدت انحصار در بازار زعفران و افزایش رقابت در این بازار به ایجاد و یا توسعه نهادهایی مانند بازار بورس زعفران، ،شرکتهای تعاونی و تشکلهای مردم نهاد در زمینه بازررسانی زعفران اقدام گردد.https://se.areeo.ac.ir/article_135267_d7a62033adfccf4d58af9b1ba34fe21b.pdfمرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضویمجله ترویجی زعفران و گیاهان داوریی2645-58975220251222ردیابی و اصالتسنجی زعفران؛ از مزرعه تا مصرفکننده با بلاکچین5645135268FAعلینجف نجفیدانشکده مهندسی صنایع دانشگاه علم و صنعتمسعودنجف نجفیمرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضویJournal Article20260111زعفران یکی از مهمترین محصولات کشاورزی و صادراتی ایران است، اما در مسیر تولید تا رسیدن به دست مصرفکننده با مشکلاتی مانند وجود واسطههای متعدد، نبود اطلاعات دقیق درباره کیفیت و منشأ محصول و نگرانی از تقلب روبهرو است. این مسائل باعث کاهش اعتماد خریداران و پایین آمدن سهم تولیدکننده از سود واقعی میشود. یکی از روشهای جدید برای افزایش شفافیت و اعتماد در زنجیره تأمین زعفران، شناسنامهدار کردن آن با استفاده از دفتر ثبت دیجیتال مطمئن (بلاکچین) میباشد. در این روش، اطلاعات مهم محصول مانند محل تولید، زمان برداشت، نحوه خشککردن، بستهبندی و مسیر انتقال مرحله به مرحله ثبت میشود و امکان دستکاری پس از ثبت به شدت کاهش مییابد. با قرار دادن یک کد روی بسته زعفران، خریدار میتواند با گوشی همراه اطلاعات محصول را مشاهده کند و از اصالت و کیفیت آن مطمئن شود. این کار به کاهش تقلب، افزایش اعتماد بازار و فروش بهتر زعفران دارای شناسنامه کمک میکند. همچنین زمینهای برای تقویت برند، بهبود صادرات و افزایش ارزشافزوده فراهم میشود.https://se.areeo.ac.ir/article_135268_e4e62df9d1e5f31681d2cb49d25dc3b2.pdf