راهکارهای کاهش تلفات گل زعفران پس از برداشت با تأکید بر نگهداری در سردخانه

نوع مقاله : مقاله ترویجی

نویسندگان

1 دانشیار، بخش تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان خراسان رضوی، سازمان تحقیقات، آموزش

2 کارشناس باغبانی

چکیده

زعفران به‌عنوان یکی از مهم‌ترین محصولات استراتژیک و صادراتی کشور، نقش قابل توجهی در اقتصاد کشاورزی، اشتغال‌زایی و توسعه مناطق روستایی دارد. کیفیت زعفران خشک به‌طور مستقیم تحت تأثیر شرایط برداشت، نگهداری و فرآوری گل زعفران قرار می‌گیرد. کوتاه‌بودن دوره گل‌دهی، حجم بالای گل در زمان برداشت و محدودیت نیروی انسانی برای جداسازی و خشک‌کردن کلاله‌ها، موجب می‌شود بخشی از گل‌ها ناگزیر برای مدتی نگهداری شوند. این مقاله ترویجی بر پایه نتایج یک پروژه تحقیقاتی–ترویجی با هدف افزایش ماندگاری گل زعفران، کاهش تلفات پس از برداشت و حفظ کیفیت نهایی محصول تدوین شده است. در این مطالعه، گل‌های زعفران به‌صورت غنچه و نیمه‌باز برداشت و در سبدهای پلاستیکی با ابعاد ۵۰×۷۰ سانتی‌متر و ضخامت انباشت ۱۰ سانتی‌متر قرار داده شدند. تیمار ترویجی در شرایط سردخانه‌ای با دمای صفر درجه سلسیوس و رطوبت نسبی ۹۸ درصد به مدت ۱۰ روز نگهداری شد و تیمار سنتی در دمای محیط مورد بررسی قرار گرفت. پس از دوره نگهداری، شاخص‌های فیزیکی شامل افت وزنی و درصد رطوبت گل، ویژگی‌های شیمیایی زعفران خشک (قدرت رنگ‌دهی، عطر و طعم) و شاخص‌های میکروبی اندازه‌گیری و مقایسه شدند. نتایج نشان داد نگهداری گل زعفران در سردخانه موجب کاهش معنی‌دار افت وزنی، حفظ رطوبت اولیه گل، پایداری ویژگی‌های کیفی کلاله و کنترل بار میکروبی نسبت به روش سنتی می‌شود. بر اساس یافته‌ها، استفاده از نگهداری سردخانه‌ای به‌عنوان یک راهکار عملی، کم‌هزینه و قابل اجرا، به‌منظور کاهش ضایعات و افزایش کیفیت زعفران خشک به بهره‌برداران و مراکز فرآوری توصیه می‌گردد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات