کنترل آفات و بیماریها در گیاهان دارویی و معطر با تاکید بر روشهای غیر شیمیایی

نوع مقاله : مقاله ترویجی

نویسنده

عضو هیئت علمی / مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضوی

چکیده

گیاهان دارویی و معطر از دیرباز جایگاه ویژه‌ای در نظام‌های دارویی سنتی، صنایع غذایی و آرایشی داشته‌اند. کشور ایران به دلیل برخورداری از طبیعت و اقلیم متنوع، ذخایر قابل توجهی از گیاهان دارویی و معطر شناخته شده در دنیا را دارد. کشت گیاهان با ارزشی مانند زعفران، گل محمدی و زیره سبز از رونق بسیاری در ایران برخوردار بوده و فرآورده‌های آنها در داخل و خارج از کشور متقاضی فراوانی دارد. افزایش تقاضا برای محصولات طبیعی و عاری از باقی‌مانده آفت‌کش‌های شیمیایی، سبب شده است که تولید پایدار و سالم این گیاهان در اولویت برنامه‌های کشاورزی قرار گیرد. خسارت ناشی از آفات، بیماری‌ها و علف‌های هرز در گیاهان دارویی می‌تواند کمیت و کیفیت مواد مؤثره دارویی را کاهش دهد. استفاده غیر اصولی از آفت‌کش‌های شیمیایی نه ‌تنها با مخاطرات زیست محیطی همراه است بلکه با ماهیت دارویی این گیاهان نیز در تضاد است. مدیریت تلفیقی آفات و بیماری‌ها(IPM) شامل به‌کارگیری مجموعه‌ای از روش‌های زراعی، فیزیکی، بیولوژیک و شیمیایی با حداقل آسیب به محیط ‌زیست است و بهترین رویکرد برای پایداری تولید این نوع از گیاهان به شمار می‌رود. استفاده هدفمند از دشمنان طبیعی آفات و ترکیبات گیاهانی نظیر رزماری، اسطوخودوس، نعناع فلفلی و آویشن به ‌عنوان آفت‌کش‌های طبیعی می‌تواند در کنار مدیریت زراعی اصولی، جایگزین مناسبی برای آفت‌کش‌های شیمیایی باشد. افزایش آگاهی و آموزش تخصصی بهره‌برداران در زمینه‌ی آشنایی با روش‌ها و ابزارهای مناسب مدیریت آفات و بیماری‌های گیاهان دارویی منجر به تولید محصولی سالم و قابل قبول برای عرضه در بازار داخلی و صادراتی خواهد شد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات