بررسی ظرفیت های اقتصادی و دارویی گیاه چیکوری در ایران

معصومی, علی; منصوریان, نجم الدین; رضایی, جواد

بررسی ظرفیت های اقتصادی و دارویی گیاه چیکوری در ایران

نوع مقاله : مقاله ترویجی

نویسندگان

¹ استادیار بخش تحقیقات چغندرقند، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضوی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی،

² استادیار بخش تحقیقات اقتصادی، اجتماعی و ترویجی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضوی، سازمان تحقیقات، آموزش

چکیده

چیکوری یا کاسنی صنعتی(Cichorium intybus L.) یکی از گیاهان دارویی و صنعتی ارزشمند است که به دلیل داشتن ترکیبات مؤثره‌ای مانند اینولین (یک پری‌بیوتیک طبیعی)، فنل‌ها، فلاونوئیدها و سزکوئی‌ترپن‌های لاکتونی، در صنایع غذایی، دارویی و سلامت‌محور جایگاه مهمی دارد. ریشه این گیاه علاوه بر مصرف دارویی، در تولید اینولین و نیز به عنوان جایگزین قهوه کاربرد دارد. در این مطالعه، پتانسیل اقتصادی و دارویی چیکوری در ایران با رویکرد ترویجی و با استفاده از داده‌های کتابخانه‌ای، مطالعات پیشین و یافته‌های پژوهشی انجام شده در خراسان رضوی بررسی شده است. بر اساس نتایج پژوهش‌های انجام شده بر روی چند رقم چیکوری در خراسان رضوی، عملکرد ریشه تازه چیکوری در شرایط کشت بهینه به میانگین ۴۰ تن در هکتار قابل دستیابی است. از هر هکتار، حدود 5 تن اینولین با خلوص صنعتی قابل استخراج می‌باشد. با در نظر گرفتن قیمت تقریبی 40 هزار تومان برای هر کیلوگرم ریشه تازه، یک میلیون تومان برای هر کیلوگرم اینولین و یک میلیون تومان برای هر کیلو گرم قهوه چیکوری، این گیاه می‌تواند ارزش افزوده قابل توجهی در زنجیره تولید و فرآوری ایجاد کند. با توجه به پتانسیل بالای اقتصادی و وجود ژنوتیپ‌های بومی و خارجی سازگار با اقلیم ایران، توسعه کشت چیکوری و احداث واحدهای فرآوری اینولین در مناطق مستعد کشور از نظر اقتصادی توجیه‌پذیر بوده و می‌تواند اشتغال‌زایی و سودآوری بالایی به همراه داشته باشد.

کلیدواژه‌ها